| MODERN HİDROGRAFİK ÖLÇMELER VE OTOMATİK HİDROGRAFİK VERİ TOPLAMA SİSTEMİ ( OHVTS ) |
|
Otomatik Veri Toplama Sistemi (OHVTS) olarak adlandırılan bu sistem, Hassas hidrografik ölçmelerde veri toplamak ve daha sonra bu verileri işlemek için kullanılır. Bu sistem aracılığı ile GPS den alınan konum verisi ve derinlikölçer cihazdan alınan derinlik verisi uyumlu olarak elde edilir ve ölçüm teknesine yerleştirilmiş bilgisayarda hidrografik ölçmeler için geliştirilmiş özel yazılım içinde toplanır.
|
| 1. GİRİŞ |
| Dünyanın yaklaşık dörtte üçü sularla kaplıdır. Ülkemiz ise, üç tarafı denizlerle çevrili binlerce kilometre uzunluğunda kıyıları, sayısız körfezleri, yüzlerce göl, gölet ve baraj gibi su toplama alanları bulunan sayılı ülkelerden birisidir. Özellikle kıyı yapılarının yoğun olduğu bölgelerle, göl, gölet, baraj gibi su toplama alanlarında bu çalışmalar daha da önem kazanmaktadır. Ayrıca, liman, tersane, tüp geçit gibi mühendislik projelerinde, deniz kirliliği, atık su deniz deşarjı, enerji /iletişim, doğalgaz, petrol boru hattı vb. boru hatlarının döşenmesi çalışmalarında ve deniz taşıtlarının özellikle sığ sularda güvenli seyri seferlerinin sağlanması gibi birçok konuda hidrografik çalışmaların gerçekleştirilmesi zorunludur. Kısacası, bu alanlarda yapılacak önemli mühendislik faaliyetlerinin yürütülebilmesi için hassas, güvenilir ve güncel hidrografik çalışmalara gereksinim vardır. |
| 2. HİDROGRAFİK ÖLÇMELER |
Hidrografi, yeryüzünün sularla kaplı alanlarında dip topografyanın ölçülmesi ve sonuçların hidrografi haritası adı verilen bir atlıkta gösterilmesi bilimidir.
2.1. Otomatik Veri Toplama Sistemi (OVTS)
Otomatik Veri Toplama Sistemlerinde yer alan başlıca donanım (Şekil 1); |
 |
|
Şekil 1. Otomatik Veri Toplama Sisteminin Bileşenleri
|
|
2.2. Hidrografik Yazılım (Software)
|
|
Bir hidrografik yazılımın esas görevi, eş zamanlı konum ve derinlik bilgilerini ve Şekil 2’de verilen diğer sensör ya da sistemlerden gelen verileri birleştirerek, depolamasıdır. Bu tür programlar genellikle üç ana bileşenden oluşur.
|
|
a-) Ölçme Öncesi Hazırlıklar:
|
|
Sistemdeki cihazların iletişim protokollerinin ayarlanması,
|
|
Lokal Tekne Koordinat Sisteminin tanımlanması,
|
|
GPS anteni ile transducer arasındaki offset değerlerinin ve teknenin çökme (squat ve draught) düzeltmesinin girilmesi,
|
|
Ölçme sınırlarının belirlenmesi,
|
|
Ölçme profillerinin oluşturulması,
|
|
Kıyı çizgisi gibi detayların eklenmesi,
|
|
Koordinat dönüşümü için gerekli olan parametrelerin girilmesi,
|
|
Geçerli ses hızının belirlenerek, cihaza girilmesi.
|
|
b-) Ölçmelerin Gerçekleştirilmesi:
|
|
Derinlik, konum ve diğer sensörlerden alınan bilgilerin toplanıp, manyetik ortamlara depolanması,
|
|
Gerçek zamanlı derinlik profillerinin çizimi,
|
|
Ölçmeler yapılırken, bilgisayar ekranında ölçme profilleri, sahil çizgisi ve diğer detaylar ile teknenin hareketinin gerçek zamanda görüntülenesi,
|
|
Teknenin hız ve doğrultu açısı gibi bilgilerin okunması.
|
|
c-) Ölçme Sonrası Çalışmalar:
|
|
Toplanan verilerin kontrol edilip, gerektiğinde düzeltilmesi,
|
|
Su seviyesi düzeltmelerinin yapılması,
|
|
Bu verilerin ekranda görüntülenmesi veya yazıcıdan çıkışlarının alınması,
|
|
Ölçülmüş değerlerden profil kesitlerinin çizilmesi,
|
|
Hacim hesapları,
|
|
Hidrografik haritaların hazırlanması.
|
|
2.3 Hidrografik Donanımlar:
|
|
Hidrografik ölçümlerde kullanılan donanımların teknik özellikleri Tablo1.’de ve Şematik Diagramı Şekil2.’de verilmiştir.
|
|
Şekil 2. Otomatik Veri Toplama Sisteminin Denizde Ölçmelerde Kullanılan Cihazları
|
 |
|
Tablo1. Hidrografik ölçümlerde kullanılan donanımların teknik özellikleri
|
| İş |
Alet |
Teknik Özellikler |
| Konum |
Leica, System 300 GPS Alıcıları (2 Adet)
|
Çift frekanslı,
|
| |
|
Real-Time Ölçme Hardware&Software,
|
| |
|
Post-processing için SKI Yazılımı,
|
| |
|
Baz Ölçme Doğrulukları (Faz Ölçüleri ile) :
|
| |
|
Statik |
5 mm + 1 ppm |
| |
|
Hızlı Statik |
5–10 mm + 1 ppm |
| |
|
Re-occupation |
5–10 mm + 1 ppm |
| |
|
Dur&Git |
10–20 mm + 1 ppm
|
| |
|
Kinematik&KOF |
10–30 mm + 1 ppm - konum
|
| |
|
|
20–40 mm + 1 ppm - yüks. |
| Derinlik Ölçmesi |
Atlas, Deso 15 |
0.2–650 m derinlik ölçme aralığı,
|
| |
|
Çift Frekanslı (33 kHz ve 210 kHz ),
|
| |
|
Sayısal derinlik okumaları ve grafik kâğıda çizim,
|
| |
|
33 kHz’de 10 cm doğruluk,
|
| |
|
210 kHz’de 1 cm doğruluk,
|
| |
|
1–20 pulse/saniye (pulse tekrarlama frekansı)
|
| Hidrografik Yazılım |
PROFIMAP (Atlas Electronik) |
PC ya da Notebook’da çalışabilen ve Bölüm 2.3.2’de verilen üç işlem adımının tümünün yapılabildiği bir hidrografik yazılım,
|
| |
|
Donanım Seçenekleri: Yazıcı, Çizici, Sayısallaştırıcı, Gyro/Compass, Serdümen göstergesi.
|
| Ölçme botu |
|
Amaca uygun bir tekne
|
| Otomatik Veri Toplama Sistemi ile Hazırlanmış Hidrografik Haritalar |
 |
 |
